تاریخچه میمه و گویش رایجی

قدیمی ترین منبعی که یافت شده کتاب (معجم البلدان ) است که در صفحه 719 ان از میمه این گونه بیان شده است میمه به فتح و تکرار میم ولایتی از نواحی اصفهان است که شامل چندین روستا می شود و ان را به ابو علی حسن میمه ای نسبت می دهند و از ان ابی علی حداد در سال 574 قمری در بغداد سخن گفته است  و ...

در کتاب تاریخ قم در صفحات 66و67 مولف از قول ابن مقفع این منطقه  را به عربی مقطعه و به فارسی اب جویه و(می ام) می داند و بانی ان را بسیب بن گودرز خوانده و استاد سید جلال الدین تهرانی مصحح کتاب درباره ی می ام این گونه نظر می دهد ( شاید میمه است که در راه تهران – اصفهان واقع است)

سهیل کاشانی در کتاب ( تاریخ کاشان ) در صفحات 13و35و 40 از میمه نام برده و ان را جز خاک اصفهان واز بلوک قراء خمسه می داند و مو قعیت جغرافیایی ان را ذکر می کند در صفحه ی 245 در مورد زبان توابع کاشان می نویسد( مردم بلوک کاشان را غیر از این زبان که زبان واقعی ان هاست زبان دیگری هست که اهل شعر از فهم معانی ان بی خبرند و ان را زبان رایجی می گویند .) در صفحه ی 47 همین کتاب از زبان رایجی سخن رفته است و اقای ایرج افشار در حاشیه در توضیح زبان رایجی این گونه نظر می دهد :(منظور مولف تاریخ کاشان از زبان رایجی ظاهرا لهجه ی محلی است در بعضی دهات و قراء کاشان به لهجه ی مخصوصی تکلم می شود ...) اصطلاح زبان راجی را اقای سید محمد علی جمالزاده نیز از اهل دلیجان شنیده اند و در مقاله ی ( زبان راجی یا راژی ) مندرج در نشریه ی دانشکده ی  ادبیات تبریز 217و218و219 از ان سخن رانده و معتقدند :(شاید این دو راجی و رایجی یکی باشند ) در حالی که استاد ابراهیم وطن خواه نگارنده ی کتاب گویش محلی میمه معتقد است : به صرف این که اقای جمال زاده  بعضی اسامی و فامیل های راجی در مناطق روستایی وجود دارد این گویش را راجی خوانده که زیاد منطقی به نظر نمی رسد و معتقدند که رایجی یا راجی یا راژی یا رازی باید نامی باشد از تقسیمات جغرافیایی و یا در رابطه ی معنایی با کلمه ی ( ری ) .

در ترجمه ی کتاب عصر اوستا امده است :

امشا سپندان (مقدسان ) شش تن هستند : بهمن و اردیبهشت و شهریور و سفند دار مذ و خرداد و امر داد . به این شش تن یاویجی گفته می شد یعنی جاودانی (به زبان اوستایی ) از ان جایی که در کتاب میمه در حاشیه ی کویر بهمن را توسعه دهنده منطقه میمه می داند و به خاطر هم نامی بهمن با بهمن امشاسپند احتمالا می توان گفت به احترام نام این امشا سپند ( یکی از یاویجی ها و رئیس ان ها ) مردم منطقه میمه پس از بهمن (فردی که منطقه را توسعه داده ) زبان خود را یاویجی نام نهادند که به مرور زمان مردم آن را رایجی گویند . بنا به کتاب عصر اوستا یاویج به معنای جاوید می باشد .

اکنون به دلیل تغییو کلمه یاویج به جاوید در زبان میمه توجه کنید : 

1)      در زبان میمه غالبا (ج) به (ی ) تغییر می یابد

2)      در زبان میمه غالبا (ز) به (ج ) تبدیل می شود..

3)      در زبان میمه غالبا ( د ) به ( ز ) تبدیل می شود  

در کتاب فرهنگ ایران زمین به نقل از نیکلاراست آمده است: (میمه ای لهجه ای است که اهالی ده میمه در راه اصفهان و از توابع کاشان به دان تکلم می کنند )

محمد قائمی در کتاب ادبیات فارسی باستان زبان های نوین ایران را به سه بخش : 1)گروه جنوب باختری 2) گروه شمال باختری 3) گروه خاوری تقسیم کرده و سپس گویش های مرکزی ایران را که خود جزء گروه های شمال باختری است و زبان میمه ای نیز در ان گروه قرار دارد  از ( ....یادگار زبان پهلوی ( پارتی اشکانی ) ....) می داند.

در مقدمه ی لغت نامه ی دهخدا در باره ی گویش میمه چنین امده است :( گویش میمه ای جزء لهجه های مرکزی ایران است که از بعضی جهات حد فاصل میان لهجه های شمالی و لهجه های جنوبی دسته ی غربی محسوب می شوند .)

گویش میمه جز ء گویش های مرکزی ایران و در طبقه ی گویش ها ی رایجی قرار دارد که نسب ان به زبان های فارسی باستان و ایرانی باستان و با نتیجه به زبان های هند و اروپایی می رسد . منطقه میمه در منتهی الیه شمال اصفهان و هم اکنون یکی از بخش های فرمانداری شاهین شهر و میمه محسوب می شود . این منطقه از شمال به دلیجان از شمال غربی به محلات از شرق به کاشان از جنوب شرقی به نطنز از مغرب به گلپایگان و از جنوب به بر خوار و نجف اباد محدود است .

طول جغرافیایی ان 50 دقیقه و51 درجه و عرض جغرافیایی ان 26 دقیقه و 30 ثانیه و ارتفاع ان 2080 متر از سطح در یا است این منطقه دارای شناسایی گویشی 01020601  در مرکز مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی کشور می باشد .

منبع : تاثیر زوال گویش محلی میمه بر فرهنگ میمه (محقق : مهدی یعقوبیان)